خواجه نصير الدين الطوسي

215

تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )

كرده بوى دهن خوش كند . و عسر البول را سود دارد « 1 » ( و معجونها و داروها كه از وى كنند پاك و نيكو بماند . ) و ازو اقليمياء فضىّ 63 حاصل كنند « 2 » . فصل در صفت مس و خواصّ آن « 3 » مس دو نوع « 4 » است يكى « 5 » صافيست و روشن سرخ « 6 » كه با زردى زند . و بهترين انواع نحاس آنست كه سرخست و نرم . و نوعى ديگر سرخ سياه‌رنگ سخت « 7 » . و اين نوع نيك نيست . ( و ) دهنه در معدن مس تولّد كند « 8 » . و اگر نحاس را با ماست « 9 » بياميزند ، ازو زنجار حاصل شود . و اگر ( مس را بگدازند ، و ) توتياء مدبّر بر وى افكنند « 10 » هم‌رنگ زر شود . و آن برنج است كه از او اوانيها « 11 » كنند . و اگر مس را بگدازند ، و قدرى قلعى بر وى « 12 » افكنند ، برنگ نقره شود . و سفيدرو آنست « 13 » . و مس سوخته در مرهمها و خضاب به كار دارند . و در صنعت ميناكارى « 14 » و كاشىگرى ، و نقوش خواتيم . و بلورينه‌ها هم بآلات « 15 » مس

--> ( 1 ) - م : دهد ( 2 ) - در - ع - جمله‌ها پس‌وپيش و مختلف است و عبارت چنين است ( و ازو قليمياء فضى حاصل كنند و معاجين كه از وى سازند پاك بماند ) ( 3 ) - ع : و خاصيت او ( 4 ) - ع : مس انواع ( 5 ) - ع : يك نوع ( 6 ) - ع : سرخى ( 7 ) - ع : صلب ( 8 ) - ع : مىكند ( 9 ) - ج ، ن ، م : با زنجار ؟ ( 10 ) - ع : و اگر توتيا بزنجار طرح كنند ( 11 ) - ع : كه از او آينها - در نسخ ديگر : اوانيها ؟ ( 12 ) - ع : دروى ( 13 ) - ب : و سفيدرويست ( 14 ) - ج ، ن ، م : ميناگرى ( 15 ) - ع : آلات .